Nhiều thách thức mới cho doanh nghiệp xuất khẩu vào Mỹ

Những đổi thay mới trong Luật Hiện đại hóa ATTP Mỹ có thể gây ra sự sụt giảm đáng kể về kim ngạch xuất khẩu nông phẩm và thực phẩm của Việt Nam vào Mỹ. Tính đến thời điểm ngày nay, có gần 1.000 doanh nghiệp (DN) Việt Nam bị loại khỏi thị phần này.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Mark Gillin, Phó Chủ tịch Amcham Vietnam, cảnh báo, nhiều DN Việt Nam có nguy cơ bị loại khỏi thị phần Mỹ do không nắm bắt kịp quy định mới về ATTP dành cho mặt hàng nhập cảng. Đặc biệt là quy định liên đới đến Luật Hiện đại hóa ATTP và sự dịch chuyển phận sự trong dò hỏi nhập cảng cá da trơn tuột từ Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) sang Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Theo quy định mới, đầy đủ các nhà máy cung cấp thực phẩm chế biến phải đăng ký mới hoặc gia hạn đăng ký sau mỗi hai năm, khởi đầu từ năm 2016, trong khoảng thời kì từ 1-10 đến 31-12. Có đến gần 1.000 DN Việt Nam không biết quy định mới này nên đã không đăng ký mới cũng như gia hạn đăng ký và bị rớt khỏi danh sách được xuất khẩu vào thị phần Mỹ.

Nhiều thách thức mới cho doanh nghiệp xuất khẩu vào Mỹ ảnh 1Chế biến xuất khẩu tại 1 doanh nghiệp thủy sản
Năm 2016, thủy hải sản Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ đạt 7 tỷ USD, trong đó gồm 1,4 tỷ USD mặt hàng cá, tôm cua, chiếm 40% trị giá nhập cảng thực phẩm và nông phẩm của Mỹ. Tại Việt Nam, lĩnh vực nông nghiệp, thủy, hải sản và thực phẩm chiếm khoảng 46% nhóm cần lao của Việt Nam.
Nhiều DN tham dự diễn đàn cũng hoang mang khi họ đang nằm trong hiện trạng cảnh báo của FDA. Các DN cho biết, luật liên đới đến ATTP Mỹ đổi thay liên tục và thời kì để DN phải chuyển đổi hơi ngắn. Trong khi đó, các bộ lĩnh vực công nghệ lại chưa có trang tin tức chính thức nào cập nhật, hoặc cung cấp những tin tức có thuộc tính dự đoán thị phần để DN chủ động vun đắp lịch trình chuyển đổi cung cấp, sớm đáp ứng đề xuất đổi thay của thị phần. TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược vững mạnh nông nghiệp nông thôn, cũng phân trần, từ năm 2011 – 2016, các bộ lĩnh vực liên đới đã ban hành 453 căn cứ Việt Nam về thực phẩm và 6 quy định công nghệ về ATTP, cũng khiến cho DN khó nắm bắt cũng như ứng dụng những quy định này.

Theo bà Trần Việt Nga, Phó Cục trưởng Cục ATTP (Bộ Y tế) đã cấp 1.399 giấy chứng thực lưu hành tự do và chứng thực y tế cho các mặt hàng thực phẩm xuất khẩu. Trong thời kì tới, bộ sẽ triển khai cấp độ 4 đối với giấy má hành chính cho mặt hàng xuất khẩu nhằm tạo điều kiện tối đa cho các DN xuất khẩu. Ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cho biết, công đoạn năm 2016 – 2017, bộ đã triển khai mạnh các chương trình hành động về ATTP, đặc trưng là doanh nghiệp cung cấp buôn bán mặt hàng nông nghiệp và thực phẩm theo chuỗi liên kết giữa người cung cấp với DN và thị phần.

Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao cũng cho biết hội đang vun đắp bộ tiêu chí “Hàng Việt Nam quan hệ lâu dài cao – Chuẩn hội nhập”, dựa trên tổng hợp những căn cứ về bộ máy điều hành quan hệ lâu dài quốc tế có tính phổ quát thích hợp tương đương.

Theo TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, ngoài những nỗ lực trên, các bộ lĩnh vực cần chuyển đổi dần tư duy điều hành theo tiếp cận hậu kiểm thay cho tiền kiểm; Thúc đẩy công đoạn chuyển đổi từ điều hành mặt hàng chung cuộc sang điều hành theo chuỗi, theo quy trình; Thúc đẩy hoạt động truy vấn xuất nguyên nhân ở cấp đất nước dùng cho điều hành ATTP theo chuỗi. Riêng các DN, cần chủ động tăng tiến quan hệ lâu dài mặt hàng, cam đoan đáp ứng đề xuất điều hành quan hệ lâu dài ATTP, rào cản công nghệ trong phòng thủ thương nghiệp của các thị phần xuất khẩu.

Bà Ratih Puspitasari, Giám đốc Phụ trách Hợp tác Khoa học và Luật định của Cargill bản đồ Đông Nam Á và Ấn Độ, san sẻ nhu cầu của toàn cầu về các loại đạm động vật lành mạnh và thực phẩm nhiệt đới ngày 1 tăng, vấn đề đặt ra tà tàm sao tăng tiến khả năng cho lĩnh vực thực phẩm Việt Nam, thúc đẩy canh tác nông nghiệp lâu dài và tuân thủ các đề xuất mới của FDA.

Theo bà, cần có các chính sách rõ ràng để thúc đẩy ATTP, thực hiện tốt về chăn nuôi, kiểm soát chặt điều kiện làm mới và môi trường chăn nuôi, đồng thời cần có các quy định nghiêm nhặt về tiêu dùng thuốc trong chăn nuôi, coi ngó vật nuôi theo căn cứ quốc tế, học hỏi cách thức chăn nuôi từ thị phần thành công.

ÁI VÂN